Masada Sextet

zaterdag 13 augustus 2011
Jazz Middelheim (Jazz Middelheim)
John Zorn (altsaxofoon), Dave Douglas (trompet), Uri Caine (piano), Greg Cohen (bas), Joey Baron (drums), Cyro Baptista (percussie)

Met het Masada creëerde John Zorn zijn meest succesrijke en meest toegankelijke ensemble. Het kwartet groeide uit tot een ware cultgroep. Zorn noemde de band naar de vesting waar joodse verzetsstrijders massaal zelfmoord pleegden om aanstormende Romeinen te snel af te zijn. Voor Masada schreef hij niet minder dan 200 composities. In 2004 begon hij te componeren voor het tweede Masada Book: The Book of Angels. Dat resulteerde in 300 bijkomende composities.

In 1994 schreef Zorn muziek voor de experimentele misdaadfilm ‘The Thieves’. Voor de opname bracht hij de bassist Greg Cohen, de drummer Joey Baron en de jonge trompettist Dave Douglas voor het eerst samen. De muziek van ‘The Thieves’ is te beluisteren op het derde deeltje van de eindeloze reeks ‘Filmworks’. Hoewel er van joodse invloeden en de flitsende wisselwerking nog niet veel te horen was, kiemde toen het idee voor Masada. Klezmer meets Ornette Coleman werd al snel over het kwartet gezegd. Zorn nam een voorbeeld aan het fameuze Ornette Coleman kwartet van eind van de jaren vijftig en vermengde akoestische free jazz met klezmermuziek, vaak melancholische melodieën en wiegende ritmes aansluiten bij zijn joodse roots.

Zorn noemde zich een culturele zionist. Hij ziet die joodse identiteit als iets dat de joden in de diaspora verbindt, maar niet als iets nationalistisch. Hij zegt dat hij muziek voor de joden van vandaag wil spelen. Met dat kwartet ging hij ook op zoek naar de melodie. Hij wilde bewijzen dat hij in de grote Amerikaanse traditie van Gershwin of Thelonious Monk ook pakkende melodieën kon schrijven.

In 1993 bracht John Zorn Kristallnacht uit. Een donker werkstuk. Duitsland beleefde in die tijd net weer een golf van extreem-rechtse gewelddaden. Op de cover van de plaat stond een gele Jodenster en in het nummer ‘Shtetl’ mengde hij joodse muziek met flarden uit toespraken van Hitler. Zorn is op die cd nog volop in de weer met noise en je hoort ook associaties met hedendaagse muziek. Toen hij in die dagen naar Duitsland vloog, durfde hij wel eens een Jodenster op zijn jas te spelden. Een jaar later puurde hij uit die muziek de wonderlijke melodieën die de basis voor Masada vormden.

Die schreef hij niet alleen voor het originele kwartet, maar ook voor Masada-varianten. Eerst kwam het kamerensemble Bar Kokhba, dan een intimistisch strijkertrio en uiteindelijk het redelijk woeste Electric Masada.

Nadat hij tien jaar het eerste boek had uitgevoerd dacht hij misschien is het goed van nog wat tunes te schrijven. Het werden er 300. Hij schreef er 100 per maand. De titels van veel composities uit de Masadabooks zijn afgeleid van de demonenleer en de Joods-christelijke mythologie.

Met zijn Masadakwartet, een band met een vierbaans telepathische communicatie, dixit Zorn; speelde hij veel jaren tot hij in 2007 voelde alsof een plafond was bereikt. Het festival van Marciac vroeg om een iets grotere groep samen te stellen. Zorn wilde eerst niet. Een kwartet is een kwartet, klonk het. Maar hij voegde aan de band pianist Uri Caine en percussionist Cyro Baptista toe en het concert werd een triomf. Intussen is de Masadamuziek al door heel wat musici en bands uitgevoerd, onder meer in de prachtige reeks ‘Book of Angels’.